|
 Verschenen in de Standaard 22 juli 2007
Met de aangekondigde prijsstijgingen maakt monopolist Electrabel nog eens pijnlijk duidelijk wie op onze energiemarkten de baas is. De vrije stroom- en gasmarkten lijken verder weg dan ooit en van de beloofde prijsvoordelen die de vrije leverancierskeuze met zich mee zou brengen, blijft niets meer over. De nieuwe spelers moeten immers strijden met ongelijke wapens en beschikken over te weinig import- of productiecapaciteit om de monopolist echt uit te dagen en voor grote groepen klanten een alternatief te bieden. Het wordt hoog tijd dat de overheid ingrijpt en net als in andere landen het productiemonopolie openbreekt. Wij stonden ook al vorige legislatuur klaar met de nodige wetsvoorstellen maar konden daarvoor jammer genoeg geen meerderheid vinden. Die lijkt er ook in de nieuwe federale regering niet aan te komen, want ook CD&V verwacht alle heil van een vrijwillig akkoord met Electrabel. Een nieuwe Pax Electrica die beklonken wordt in de gesloten kamertjes waar ook de "open" VLD vorige legislatuur tevergeefs alle heil van verwachtte.
Electrabel kondigde aan dat het de prijzen voor aardgas vanaf september met 20 procent optrekt. Zelfstandigen en kmo's moeten bovendien 5 procent meer ophoesten voor elektriciteit. Door deze prijsverhogingen zullen duizenden gezinnen en kmo's nog dieper in hun beurs moeten tasten om de superwinsten van deze energiereus mee te spijzen. Schrik om daarmee al te veel klanten aan de concurrentie te verliezen heeft Electrabel niet. Electrabel-Suez heeft nog steeds meer dan 85% van de Belgische elektriciteitsproductie in handen. Concurrenten beschikken amper over eigen productie-installaties terwijl de importcapaciteit voor de aanvoer van gas en stroom uit het buitenland beperkt blijft. Van een echte marktwerking is bijgevolg geen sprake, Electrabel regeert en vraagt de prijzen die het wil. De historische monopolist kreeg bovendien de kans een productiepark uit te bouwen en versneld af te schrijven in een afgeschermde markt met veel te hoge tarieven die een vast hoog rendement op de investeringen garandeerden. De stroom die zij met de afgeschreven centrales aan zeer lage kost produceren, verkopen zij nu aan de marktprijs die bepaald wordt door de laatst geproduceerde kWh in de duurste (gas)centrale waar op de markt vraag naar is. Electrabel kan zijn afgeschreven centrales op die manier gebruiken als melkkoeien om op onze markt een "windfall profit" te realiseren die oploopt tot enkele miljarden € per jaar. Dat geld wordt uit onze economie gezogen en doorgesluisd naar de hoofdzetel in Parijs voor de financiering van de veroveringstocht van het bedrijf in de rest van de wereld. De Belgische consument betaalt met de stijgende prijzen ‘s lands centrales twee keer af..
Voor ons is het genoeg geweest. Wij willen een markt waarin een echte concurrentie de prijzen drukt. Dit kan enkel door een regulerend overheidsingrijpen. Niet via een canapé-overleg dat vrijblijvende akkoorden oplevert, maar via transparante, democratisch gecontroleerde en afdwingbare wetgeving waarvoor niets in de plaats moet worden gegeven. Reeds vorige legislatuur lanceerde ik hiervoor alle noodzakelijke wetsvoorstellen in de Senaat. Wetsvoorstellen die een investeringsstop inhouden van dominante monopolisten, zodat nieuwe investgeringskansen voor nieuwe spelers worden gevrijwaard. Wetsvoorstellen die werk maken van een verdere ontvlechting van productie, transport, distributie en levering. Om alle marktspelers een eerlijke toegang tot de netten te garanderen moet de aanwezigheid van Electrabel-Suez daarin immers afgebouwd worden. Het kan niet langer dat producent Electrabel-Suez in het beheer van het gasnet, het hoogspanningsnet en de distributienetten over zo'n groot belang beschikt dat zij strategische beslissingen kunnen nemen of blokkeren. Voorstellen ook om een "mottenballentaks" in te voeren op de versneld afgeschreven kern- en steenkoolcentrales om de concurrentieverstorende "windfall profits" aan te pakken. Hiermee wordt levensduurverlenging van aftandse centrales minder interessant en komt de productiekost dichter te liggen bij deze van de nieuwe centrales die de marktprijs bepalen. In plaats van kleine investeringen door één speler in een kunstmatige levensduurverlenging van steeds gevaarlijker wordende kerncentrales en vuile, aftandse steenkoolcentrales, krijgen we veel grotere investeringen door nieuwe spelers in nieuwe installaties die op vlak van milieu en veiligheid veel performanter zijn en die Electrabel echt concurrentie kunnen aandoen. Als de taks ook de bestaande heffingen en taksen vervangt en wordt aangewend voor de financiering van energiebesparende maatregelen, krijgen nieuwe spelers toch een voldoende hoge prijs voor rendabele nieuwe centrales, zonder dat uiteindelijke prijs voor de gebruiker stijgt.
Onze wetsvoorstellen vonden geen meerderheid. De open-VLD zette alles in op de zogenaamde Pax Electrica's, vrijwillige akkoorden met Suez naar aanleiding van diens overname van Electrabel en fusieplannen met Gaz de France. Van de "toegevingen" van Suez in deze akkoorden kwam vrijwel niets in huis, terwijl elke parlementaire controle onmogelijk bleek.
Maar wie denkt dat de huidige commotie rond de hold-up van Electrabel op de gezinsbudgetten de aankomende federale regeerpartijen tot andere gedachten zou brengen, komt bedrogen uit. In het Vlaams Parlement liet immers ook Vlaams minister van energie Kris Peeters weten naar een nieuwe Pax Electrica te willen streven. Blijkbaar wil men Electrabel toch niet teveel bruuskeren en wil men het op een akkoordje gooien. Waarom toch? Weet men dan niet dat zachte heelmeesters stinkende wonden maken? Waarom kiest men niet voor een transparante, afdwingbare en doortastende regulering?
In elk geval niet omdat men wettelijk niet zou kúnnen optreden. "Alle maatregelen kunnen genomen worden via een wetgeving of een reguleringssysteem. Ze vereisen geen onderhandelingen met Electrabel, wel een goede regulering. Deze maatregelen zijn ook dringend omdat in het huidige systeem de gebrekkige controles van de jongste twintig jaar niet ver van 1 miljard euro per jaar kosten aan de Belgische economie.", stelde Professor Eric De Keuleneer in De Tijd van 17 juni 2006. Philippe Bodson, de voormalige baas van Tractebel die door Suez wegens "te Belgisch" aan de kant werd gezet, verwoordde het zo: "Zelfs het kleinste landje kan de grootste onderneming zijn regels opleggen. Als er een politieke wil is, overheerst die op de bedrijven. Maar als de politici zeggen dat ze niets kunnen doen, willen ze meestal niets doen. Als er niets gebeurt, is het omdat de politici onvoldoende ingrijpen. (De Tijd van 27 februari 2006)". Wat boffen ze toch in Parijs met onze nieuwe federale regering.
Bart Martens - Vlaams volksvertegenwoordiger sp.a
|
