Alleen sterke overheid kan energiemarkt doen werken. Bart Martens hekelt de wanpraktijken van de grootste energieleverancier van ons land.
Als de federale overheid niet snel werk maakt van een dwingende regulering van onze energiemarkt, zal aan de wanpraktijken van Electrabel niet snel een eind komen en zal de monopolist van onze energiemarkten kunstmatig hoge prijzen blijven doorrekenen die niet in verhouding staan tot de reële productiekosten. De stoere taal van de regering maakt niet echt indruk. Zij zal Electrabel opnieuw op de canapé ontvangen om het bedrijf te overtuigen te veel doorgerekende kosten vrijwillig terug te geven. De eerdere pogingen om in het kader van de kaduke begroting een "vrijwillige bijdrage" van 250 miljoen euro te "onderhandelen", draaiden voorlopig op niets uit.

In januari 2006 stelde sp.a reeds de misbruiken op de elektriciteitsmarkt aan de kaart en dienden we concrete wetsvoorstellen in om hieraan te verhelpen. Recent nog werden onze amendementen op de Programmawet om energiewaakhond CREG meer bevoegdheden te geven en de superwinsten van Electrabel voor een stuk af te romen en terug te geven aan de consument door de meerderheidspartijen in het Parlement zonder veel discussie weggestemd. Nochtans zijn onze voortellen duidelijk: de superwinsten uit de onrechtmatige voordelen die Electrabel gratis heeft gekregen, moeten door middel van een zogenaamde "mottenballentaks" op afgeschreven centrales worden afgeroomd en teruggegeven aan de consument. Electrabel kreeg niet alleen zijn CO2-uitstootrechten gratis, maar ook nagenoeg heel zijn productiepark. Dat werd immers in de nog beschermde markt met veel te hoge tarieven versneld afbetaald door de Belgische verbruiker. Met die centrales kan Electrabel in de ondertussen vrij gemaakt markt zeer goedkoop stroom produceren, om deze vervolgens zeer duur te verkopen aan prijzen die worden bepaald door de laatste en duurst geproduceerde kWh waar op de markt nog vraag naar is. De concurrenten van Electrabel die op onze markt over geen afgeschreven centrales beschikken hebben immers geen keuze: zij moeten in nieuwe en duurdere centrales investeren en in afwachting voor de levering aan de reeds afgesnoepte klanten stroom aankopen bij hun grootste concurrent of invoeren via te beperkte "interconnecties" met de hoogspanningsnetten in de buurlanden. Met een "mottenballentaks" wordt een deel van de concurrentieverstorende winst uit afgeschreven centrales afgeroomd. Deze winst - ten belope van ettelijke miljarden € per jaar - wordt vandaag door Electrabel uit onze economie gezogen en overgeheveld naar het moederbedrijf Suez in Parijs dat deze middelen gebruikt om haar veroveringstocht in Centraal- en Oost- Europa mee te financieren. Onze "mottenballentaks" levert jaarlijks meer 450 mln € op die aan de consument wordt teruggegeven door het schrappen van een aantal kostprijsverhogende heffingen en steun voor energiebesparing. Zo'n mottenballentaks kan ook het speelveld effenen zodat nieuwe spelers kunnen investeren in nieuwe, veilige en meer milieuvriendelijke centrales waarmee zij kunnen zorgen voor een échte concurrentie en een neerwaartse druk op de prijzen. Onze wetsvoorstellen voorzien eveneens in een verplichte veiling van productiecapaciteit door monopolisten zodat nieuwe spelers - in afwachting van de oplevering van eigen centrales - reeds kunnen beschikken over "virtuele" centrales om hun nieuwe klanten te kunnen beleveren. En ten slotte voorzien wij de invoering van een "prijzenplafond" voor monopolisten, zodat zij ook een "mottenballentaks" niet integraal in de prijzen kunnen doorrekenen.

Onze voorstellen creëren een gelijk speelveld, waarop echte concurrentie kan ontstaan. Ze zorgen ook voor een recurrente opbrengst die niet wordt gebruikt om de gaten in de begroting te dichten, maar om de koopkracht van de consumenten te verbeteren. Ze zorgen voor een bindend reglementair kader dat afdwingbaar is en op een transparante manier langs parlementaire weg tot stand komt. Dit alles staat in schril contrast met de 'vrijwillige bijdragen' die de bedelstaf van Leterme in de achterkamertjes met Suez/Electrabel wil gaan onderhandelen. Bijdragen waarvoor zeker een prijs zal worden betaald (zoals het langer kunnen openhouden van de oude kerncentrales) en waarvoor geen enkele garantie bestaat dat ze niet in de tarieven zullen worden doorgerekend. Door het leveren van een vrijwillige bijdrage voor het sluiten van de begroting en deze vervolgens in de tarieven door te rekenen, wordt Electrabel de tollenaar van Leterme.

Bart Martens
Vlaams volksvertegenwoordiger en senator voor sp.a