De financiële crisis is alom en de economische terugval als gevolg daarvan is wellicht reeds begonnen. De crisis is bijzonder ernstig en heeft ook dringend nood aan gezamenlijke actie op het niveau van de Europese Unie. Wij zullen de eerste zijn dat te erkennen. Maar we moeten op onze hoede zijn dat deze crisis niet wordt misbruikt om het klimaatbeleid uit te hollen, net nu er meer dan ooit nood is aan toekomstgerichte investeringen in onze economie. Door te investeren in innovatieve, milieuvriendelijke technologie, energiebesparing, moderne zuinige wagens, hernieuwbare energie, ... wordt niet enkel de klimaatcrisis aangepakt, maar kan ook worden vermeden dat de financiële crisis het begin betekent van een zware en langdurende economische recessie.

De discussie op de Europese top van Staats- en Regeringsleiders van vorige week doet vrezen dat de strijd tegen klimaatsverandering en voor een gezonder Europa wel eens het volgende slachtoffer zou kunnen worden van de financiële paniek. De beslissing van de EU om tegen 2020 de uitstoot van broeikasgassen in Europa terug te schroeven met minstens 20% en het gebruik van hernieuwbare energie op te krikken tot 20% dreigt op de lange baan te worden geschoven of te worden uitgehold. Na de Staatshoofden en Regeringsleiders vorige week slaagden ook de ministers van Leefmilieu van de Europese Unie er deze week niet in het Europese klimaatplan vlot te trekken. Enkele lidstaten onder aanvoering van Silvio Berlusconi willen graag de strijd tegen de opwarming van de aarde afdoen als een probleem dat in het niet zinkt in vergelijking met de financiële crisis. Waar de staatshoofden elkaar vorig jaar nog onder de voet liepen om Al Gore het stroop aan de baard te smeren, worden ecologische maatregelen nu afgedaan als een luxeproduct; leuk vertier voor in bredere tijden, maar in tijden van crisis toch geen topprioriteit. Wie wel blijft vragen naar grote investeringen voor het terugdringen van de broeikasgassen wordt afgedaan als ‘out of touch'. De mensen, zo wordt er dan gezegd, zullen het niet pikken dat hun miserie nog wordt vergroot door hoge brandstofprijzen, dure vervoerskosten en verlies aan werk door ecologische weg-van-de-wereld maatregelen.

Verkeerdelijk wordt hier gesuggereerd dat we moeten kiezen tussen het redden van onze financiële instellingen en economie enerzijds en het redden van het klimaat anderzijds. Deze keuze is vals. Een voluntaristisch klimaatbeleid en een transitie naar een koolstofarme samenleving kan onze economie juist nieuwe zuurstof geven en voorkomen dat de financiële crisis leidt tot een economische depressie. Enkel de banken en beleggers depanneren en de reële economie laten bloeden is onverantwoord. Een Europees investeringsbeleid in het onderzoek, de ontwikkeling en verspreiding van schone technologieën, zuinige processen, wagens, toestellen en woningen past perfect in zo'n 'relance'beleid. Bovendien voorkomt het een veel hogere factuur later. Het gezaghebbend rapport van de Britse econoom Sir Nicolas Stern rekende ons immers voor dat de schadekost van de ernstige klimaatwijzigingen zo'n 10 keer hoger zal liggen dan de kost van de maatregelen om deze te voorkomen (5 tot 20% van het bruto binnenlands product tegenover 1% voor de noodzakelijke klimaatinspanningen). En uit het WWF rapport van begin deze week, blijkt dat de impact van de klimaatsverandering nog groter zal uitdraaien dan eerder door het Intergouvernementeel klimaatpanel werd berekend.

Investeringen in een koolstofarme economie helpen bovendien onze afhankelijkheid van geïmporteerde fossiele brandstoffen afbouwen. Juist die afhankelijkheid zorgde samen met de stijgende energieprijzen op de internationale markten voor een gigantische en steeds maar aanzwellende miljardenstroom uit de Europese Unie richting Midden-Oosten en Rusland. Een ambitieus Europees energie- en klimaatbeleid dat investeert in hernieuwbare energie en zuinige producten en processen kost uiteraard ook veel geld, maar het zijn wel miljarden die binnen de Europese economie worden geïnvesteerd.

Dit is het échte verankeringsbeleid. Energiezuinige woningen, efficiënte voertuigen en jobs in duurzame, toekomstgerichte sectoren die de producten van de toekomst leveren, maken onze gezinnen weerbaar tegen de bokkensprongen van de energieprijzen op de internationale markten en openen voor onze bedrijven gigantische exportmarkten.

Zowel onze koopkracht als onze concurrentiekracht zullen er op termijn wel varen. Uit een recente studie van het Federaal Planbureau blijkt dat de Europese klimaatdoelstellingen, waarbij o.a. de opbrengsten van de veiling van emissierechten worden gebruikt om de lasten op arbeid te verlagen, in ons land zouden leiden tot netto 25.000 bijkomende jobs en slechts een rimpel op de economische output (-0,07% van het BNP). Op wereldvlak schat men dat de koolstofarme economie tegen 2050 wereldwijd 3.000 miljard dollars per jaar waard is en meer dan 25 miljoen mensen zal tewerkstellen.

Op een moment dat zelfs de Amerikaanse presidentskandidaten zich moeten verantwoorden over hun klimaatsplannen en er een wereldwijde consensus groeit over de topprioriteit van de energie- en milieuproblematiek, zou het onverantwoord zijn voor Europa om de pole-position in de aanpak van de klimaatsverandering op te geven en de rol te lossen. Het is hoogtijd dat ons land allianties zoekt om de 20/20/20 doelstellingen van de Europese Unie gaaf te houden en de eigen aanpak scherper te stellen..

Bart Martens, Vlaams Volksvertegenwoordiger
Catherine Van de Heyning, FWO onderzoeker Universiteit van Antwerpen